Conferentie: onderzoek wind en bomen

Meer onderzoek en samenwerking nodig

Wat is het effect van wind op bomen? Die vraag stond centraal tijdens een vierdaagse internationale conferentie aan de Albert-Ludwigs-universiteit in het Duitse Freiburg Duitsland, medio oktober, die door twee medewerkers van Pius Floris Boomverzorging Amsterdam, Dennis de Goederen en Henk Werner werd gevolgd.
En dat is niet zonder reden, want uit diverse onderzoeken blijkt dat Noordwest-Europa, en met name Nederland, de komende decennia te maken zal krijgen met meer en zwaardere stormen in de wintertijd (sept-apr) en mogelijk meer extremen in de zomer perioden.

Turbulentie
Wat in ieder geval bleek is dat wetenschappelijk onderzoek van groot belang is om te begrijpen wat bomen de komende decennia te doorstaan krijgen. Zo liet een onderzoeker uit Karlsruhe zien dat in een bosperceel/groenstrook met populieren van 20 m hoog, je de hoogste turbulentie zult zien op ongeveer 100 m na de eerste bomenrij.

Conclusie was dat de 5e of 6e bomenrij of boom, afhankelijk van de plantafstand, te maken kan krijgen met de heftige turbulentie. Gewapend met deze kennis, zou je je plantstrategie kunnen aanpassen en meenemen in beoordelingen over standvastheid van bomen.
Een andere onderzoeker, van het Institute for Snow and Avalanche uit het Zwitserse Davos wees erop dat door het aanplanten van een rij bomen in een zogenaamde street canyon meer luchtvervuiling (fijnstof) blijft circuleren dan in een straat zonder obstakels. Onomstreden is deze visie niet, maar de discussie levert veel op.

Overlevingskans
Al met al blijkt uit vele onderzoeken dat de kroonvormen van loofbomen van groot belang zijn voor de overlevingskans bij stormen. Demping is daarbij een belangrijke factor. Dunning, een bosteeltkundige ingreep, blijkt goed te gebruiken om opstanden wind doorlatender te maken.

Het uitdunnen van loofboomkronen is voor individuele bomen een mogelijkheid om ook hier meer wind doorlatendheid te creëren. Het inkorten van takken of stammen levert meer resonantie op en verhoogt daarmee de kans op stam- en takbreuk.

Oriëntatie en ligging zijn daarbij eveneens van groot belang. De Portugese Antonio Lopes liet zien wat de gevolgen zijn van stormschade in Lissabon in voornamelijk noord-zuid-georiënteerde straten. De laatste jaren constateerde Lopes een significante toename van windschade. In de periode 1990-2008 werden 1608 schadegevallen geconstateerd.  van de stormen vind plaats in de herfst en winter. De beheerder wenst echter geen onderhoud te plegen, omdat de straat- en parkbomen als een kostenpost worden gezien. De gevolgen van een dergelijke houding zijn desastreus, liet Lopes zien.

Hoe moet je omgaan met platgewaaide bossen: oogsten of laten liggen? Anne Oosterbaan liet een beslissingsmodel zien waarin verschillende factoren zijn meegenomen: zowel economische als ook ecologische en recreatieve. Opvallend is dat vele toeristen en passanten omgewaaide bomen tegenwoordig als natuurlijk ervaren en zich er niet aan storen.

Conclusie: Urban Forestry
Conclusie van deze zeer interessante driedaagse conferentie is volgens Henk Werner van Pius Floris Boomverzorging Amsterdam dat het goed zou zijn als bomen en groen in de stad nog meer als Urban forestry gezien worden, en meer aan wetenschappelijke onderzoek worden onderworpen. ‘Daarbij zullen veel disciplines samen moeten werken. Gelukkig bleek uit deze conferentie dat wetenschappers meer aandacht krijgen voor het onderwerp wind en bomen. We zullen het hard nodig hebben.’